ابن على - عليه السّلام ( 1 ) - و براى آنش زيارت اربعين خوانند كه ، جابر عبد اللَّه انصارى صاحب ( 2 ) رسول اللَّه از پس چهل روز از دفن او ، زيارت ( 3 ) كرد ، و پيش از او كس نيارست ( 4 ) بود كردن ، و انگشترى به دست راست داشتن ، و پيشانى در خاك ماليدن در سجدهء شكر ، و آواز برداشتن به بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، آن جا كه آواز بر بايد داشتن در نماز . چون قديم - جلّ جلاله - تقرير ( 5 ) فضل و علم آدم كرد با ( 6 ) فريشتگان و ايشان اعتراف دادند و انقياد نمودند ، حق تعالى گفت : اكنون آدم را سجده كنى . علما در آن سجده خلاف كردند . بعضى گفتند : سجده عبادت بود ، و آدم در ميانه قبله بود ، و سجده خداى را بود . و بعضى دگر گفتند : آدم امام بود ، آدم سجده خداى را كرد و ايشان به متابعت آدم خداى را سجده كردند ( 7 ) براى آن اقتدا به آدم ، حوالهء سجده به آدم آمد . قول درست آن است كه : سجده ، سجدهء تعظيم و اجلال بود ، و آدم را بود على الحقيقة لظاهر قوله تعالى : * ( اسْجُدُوا لآدَمَ ) * ، و نگويند : سجدت للقبلة ( 8 ) و لا للامام ، و انّما يقال : الى القبلة ، نبينى كه خداى تعالى هر كجا سجده به خود حوالت كرد ، به « لام » تخصيص كرد ، في قوله : وَاسْجُدُوا لِلَّه الَّذِي خَلَقَهُنَّ ( 9 ) . . . ، أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّه الَّذِي ( 10 ) . . . ، وَيُسَبِّحُونَه وَلَه يَسْجُدُونَ ( 11 ) ، و براى اين « لام » نشايد گفتن كه خداى تعالى قبله است . دگر آن كه : اگر آدم را در آن سجده فضيلتى و مزيّتى نبود بر آنان كه ( 12 ) سجده كردند ( 13 ) او را ابليس استنكاف و استكبار نكردى ، چه او ساليان بسيار خداى را سجده كرده بود ، اگر چه به نفاق بود عبادت او ، و اين آيت دليل مىكند بر تفضيل پيغامبران بر فريشتگان [ 58 - پ ] عليهم السّلام و الصّلوة - چه در حكمت ( 14 ) نبود فاضل را فرمودن تا مفضول را بغايت و نهايت تعظيم .

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مر : عليهما السّلام . ( 2 ) . مب ، مر : صحابه . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز دب ، مب او . ( 4 ) . مر : كس زيارت نكرده ، ديگر نسخه بدلها : نيارسته بود . ( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مب : تقدير . ( 6 ) . آج ، لب ، مب ، مر : تا . ( 7 ، 13 ) . آج ، لب ، فق : كردن . ( 8 ) . مج ، آج ، وز : لقبلة . ( 9 ) . سورهء فصّلت ( 41 ) آيهء 37 . ( 10 ) . سورهء نمل ( 27 ) آيهء 25 . ( 11 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 206 . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مر آن . ( 14 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج ، وز نيكو .